Các thế hệ Trưởng đơn vị qua 60 năm xây dựng và phát triển Hệ chuyên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (1966 – 2026)
Sáu mươi năm là một chặng đường đủ dài để nhìn lại một hành trình giáo dục đầy tự hào; để tri ân những người đã đặt nền móng, những người bền bỉ vun đắp và những thế hệ tiếp nối, đưa một lớp học chuyên Toán ban đầu trở thành Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm – một địa chỉ giáo dục phổ thông có uy tín trong cả nước.
Từ năm 1966, khi đất nước còn trong những năm tháng chiến tranh gian khó, lớp cấp 3 phổ thông có năng khiếu về Toán được thành lập tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội với một sứ mệnh lớn lao: phát hiện, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu, góp phần đào tạo nhân tài cho đất nước. Từ những lớp học còn nhiều thiếu thốn, qua những năm tháng sơ tán và trở về, qua từng bước mở rộng các môn chuyên và đổi mới mô hình tổ chức, Hệ chuyên đã không ngừng trưởng thành.
Trong hành trình ấy, mỗi giai đoạn đều ghi dấu sự tận tâm, trí tuệ và trách nhiệm của những người thầy được giao trọng trách lãnh đạo. Có thầy đặt những viên gạch đầu tiên; có thầy giữ vững nề nếp dạy và học giữa những năm tháng chiến tranh; có thầy mở rộng hướng đào tạo, tạo bước chuyển về tổ chức; có thầy đưa đơn vị phát triển thành một ngôi trường độc lập; và có thầy tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục, khẳng định vị thế của “Chuyên Sư phạm” trong thời kỳ mới.
Mỗi người một hoàn cảnh, một cách làm việc và một dấu ấn riêng, nhưng tất cả đều gặp nhau ở tình yêu nghề, sự tận tụy với học trò và khát vọng phát hiện, bồi dưỡng nhân tài. Những thành tựu của “Chuyên Sư phạm” hôm nay không chỉ là kết quả của nỗ lực ở hiện tại, mà còn là sự kết tinh từ công sức, tâm huyết và những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Nhìn lại chặng đường 60 năm, chúng ta trân trọng ghi nhớ những người thầy đã đảm nhiệm trọng trách Trưởng đơn vị qua các thời kỳ: PGS. Hoàng Chúng, thầy Nguyễn Quốc Trinh, thầy Phan Văn Viện, Nhà giáo Ưu tú Nguyễn An Nghi, thầy Doãn Minh Cường, PGS.TS. Nguyễn Văn Bính, TS. Nguyễn Đức Hoàng và Nhà giáo Ưu tú, TS. Vũ Văn Tiến. Những đóng góp của các thầy, dù ở những giai đoạn và cương vị khác nhau, đều góp phần tạo nên diện mạo, bản sắc và truyền thống của Hệ chuyên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Hôm nay chúng ta cùng tưởng nhớ cố PGS Hoàng Chúng - Người đặt nền móng cho Hệ chuyên Toán
1. Tiểu sử
PGS. Hoàng Chúng sinh năm 1931 tại làng Xuân Đài, xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thầy là một nhà toán học, nhà giáo có nhiều đóng góp cho giáo dục toán học Việt Nam, từng đảm nhiệm cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Thầy xuất thân trong một gia đình trí thức nổi tiếng, có truyền thống hiếu học và gắn bó sâu sắc với khoa học, giáo dục. Trong gia đình, nhiều người đã trở thành những nhà khoa học, nhà giáo có uy tín, trong đó có các giáo sư Hoàng Phê, Hoàng Tụy, Hoàng Quý, Hoàng Kiệt và Phó Giáo sư Hoàng Chúng. Truyền thống ấy là một nét đặc biệt trong hành trình học thuật của gia đình, đồng thời phản ánh tinh thần trọng tri thức đã được hun đúc qua nhiều thế hệ.
2. Quá trình công tác
Năm 1958, từ cương vị Hiệu phó một trường phổ thông cấp III ở Hà Nội, thầy Hoàng Chúng chuyển về công tác tại Khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Năm 1960, khi Bộ môn Phương pháp giảng dạy Toán được thành lập, thầy trở thành Chủ nhiệm bộ môn đầu tiên. Đến năm 1965, thầy được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Khoa Toán.
Năm 1966, trong bối cảnh đất nước đang trải qua những năm tháng chiến tranh ác liệt, yêu cầu phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu Toán học ngày càng trở nên cấp thiết. Theo chủ trương của Nhà nước, lớp cấp III phổ thông có năng khiếu về Toán được thành lập tại Khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Với kinh nghiệm chuyên môn và năng lực tổ chức, thầy Hoàng Chúng được giao trọng trách Chủ nhiệm đầu tiên của Khối phổ thông chuyên Toán trong năm học 1966 – 1967.
Đến năm 1968, thầy chuyển công tác lên Cục Đào tạo và Bồi dưỡng, nhưng vẫn tiếp tục tham gia giảng dạy tại Khoa Toán trong các năm học 1969 – 1970 và 1970 – 1971.
Sau ngày đất nước thống nhất, thầy được điều động vào miền Nam tham gia công tác xây dựng giáo dục đại học. Thầy từng giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 1984 – 1990. Bên cạnh công tác quản lý và giảng dạy, thầy còn tham gia hoạt động báo chí, từng giữ chức Phó Tổng biên tập Tạp chí Toán học và Tuổi trẻ, đồng thời biên soạn, dịch thuật nhiều tài liệu về Toán học và phương pháp dạy học Toán.
3. Dấu ấn thành công
Dấu ấn nổi bật nhất của PGS. Hoàng Chúng đối với Hệ chuyên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chính là vai trò người đặt nền móng.
Năm học 1966 – 1967, khi lớp chuyên Toán đầu tiên được tổ chức, mọi công việc từ xây dựng nề nếp, tổ chức dạy học đến phát hiện và bồi dưỡng học sinh năng khiếu đều đặt ra những yêu cầu mới. Trong hoàn cảnh chiến tranh, điều kiện học tập và sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn, việc xây dựng một mô hình đào tạo học sinh giỏi Toán đòi hỏi không chỉ năng lực chuyên môn mà còn có tầm nhìn, tinh thần trách nhiệm và sự kiên trì.
Thầy Hoàng Chúng đã góp phần định hình những bước đi đầu tiên của mô hình giáo dục phổ thông chuyên Toán trong môi trường đại học sư phạm. Đó không đơn thuần là việc mở một lớp học mới, mà còn là sự khởi đầu của một hướng đào tạo có ý nghĩa lâu dài đối với việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài khoa học.
Những viên gạch đầu tiên ấy đã tạo tiền đề để các thế hệ tiếp nối xây dựng, mở rộng và phát triển Hệ chuyên qua nhiều giai đoạn. Sáu mươi năm sau, khi nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta càng thấm thía ý nghĩa của những quyết định mở đầu và trân trọng công lao của người thầy được giao trọng trách đầu tiên.
4. Lời tri ân
Lịch sử của một ngôi trường thường bắt đầu từ những con người dám nhận lấy trách nhiệm khi mọi thứ còn chưa định hình rõ ràng. Với Hệ chuyên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, PGS. Hoàng Chúng là một trong những người thầy như thế. Tên tuổi và dấu ấn của thầy gắn với buổi đầu hình thành, với khát vọng bồi dưỡng nhân tài và với niềm tin rằng những học sinh có năng khiếu cần được tạo điều kiện để phát triển tài năng, cống hiến cho đất nước.
